Hemoroid tedavisinde, ameliyat her hasta için şart değildir. Hastalığın derecesi, kanama ve sarkmanın düzeyi, şikâyetlerin günlük hayatı ne kadar etkilediği ve daha önce uygulanan tedavilere verilen yanıt hangi yöntemin seçileceğini belirler. Erken evrelerde yaşam tarzı değişiklikleri ve girişimsel yöntemler yeterli kalabilirken ileri hemoroidlerde cerrahi seçenekler daha fazla önem kazanır.
“Basur varsa ameliyat gerekir” düşüncesi bu nedenle gerçeği tam olarak yansıtmaz. Aynı şekilde her hastayı ameliyatsız yöntemlerle tedavi etmeye çalışmak da doğru değildir. Hemoroid tedavisinde temel konu belirli bir yöntemi seçmek değil, doğru hastaya doğru yöntemi uygulamaktır.
Önce Hemoroidin Derecesini Anlamak Gerekir
Hemoroid hastalığının tedavisi hakkında konuşurken öncelikle hastalığın derecesini bilmek gerekir.
İç hemoroidlerde dışarı doğru sarkmanın seviyesi arttıkça tedavi yaklaşımı değişir. Bazı kişiler yalnızca zaman zaman kanama yaşarken bazı kişilerde dışkılama sırasında dışarı çıkan doku görülebilir. Daha ileri tabloda hasta bu dokuyu eliyle geri itmek zorunda kalabilir veya doku sürekli dışarıda kalabilir.
Bu farklılıklar nedeniyle arkadaşınıza uygulanan tedavinin sizin için de doğru seçenek olduğunu düşünmek yanıltıcıdır.
Hekim değerlendirmesinde ayrıca dış hemoroid, tromboze hemoroid, anal fissür veya başka bir makat hastalığının bulunup bulunmadığı da araştırılır.
Hafif Hemoroid Şikâyetlerinde İlk Adım Nedir?
Hafif ve erken evre yakınmalarda bağırsak alışkanlıklarının düzenlenmesi önemli bir başlangıç noktasıdır.
Kabızlık nedeniyle sürekli ıkınmak, tuvalette uzun süre oturmak ve düşük lif tüketmek hemoroid şikâyetleriyle ilişkilendirilen faktörler arasındadır. Liften zengin beslenmek dışkının yumuşamasına ve daha rahat çıkarılmasına katkı sağlar. Yeterli sıvı tüketimi de bu süreci destekler.
Günlük hayatta özellikle:
- Tuvalette uzun süre telefonla vakit geçirmemek,
- Gereksiz yere ıkınmamak,
- Kabızlığı kontrol altında tutmak,
- Lifli gıdalara daha fazla yer vermek,
- Hareketli bir yaşam sürdürmek
şikâyetlerin kontrolünde yardımcı olabilir.
Bununla birlikte bu önlemler ileri derecede hemoroidi anatomik olarak ortadan kaldıran bir tedavi değildir. Belirgin sarkma veya tekrarlayan kanama varsa farklı yöntemler değerlendirilir.
Hemoroid Kremleri Hastalığı Tamamen Geçirir mi?
Hemoroid için kullanılan krem, pomat ve fitiller en sık merak edilen konulardan biridir.
Bu ürünler bazı kişilerde kaşıntı, yanma, hassasiyet veya şişlik gibi belirtilerin kısa süreli hafiflemesine yardımcı olabilir. Fakat özellikle sarkma bulunan ileri iç hemoroidlerde krem kullanmak yapısal sorunu ortadan kaldırmaz.
Uzun süre devam eden yakınmalarda sürekli farklı kremler denemek yerine önce tanıyı netleştirmek daha doğru bir yaklaşım sağlar.
NIDDK, evde uygulanan yöntemlere rağmen bir hafta içinde düzelmeyen hemoroid yakınmalarında ve rektal kanama bulunduğunda sağlık profesyoneli değerlendirmesini öneriyor.
Hemoroidde Ameliyatsız Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Uygun hastalarda hemoroid ameliyatına geçmeden önce çeşitli girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.
Bunların arasında bant ligasyonu, skleroterapi, infrared koagülasyon gibi yöntemlar bulunur. Bazı merkezlerde lazer veya Doppler teknolojilerinden yararlanan uygulamalar da hasta seçimine göre kullanılabilir.
Bant Ligasyonu
Lastik bant ligasyonu özellikle uygun iç hemoroidlerde kullanılan yöntemlerden biridir.
Hemoroid dokusunun tabanına küçük bir lastik bant uygulanır. Böylece dokunun kan dolaşımı azaltılır ve zaman içinde küçülmesi hedeflenir.
İşlemi mutlaka bu konuda eğitimli bir hekim uygulamalıdır.
Skleroterapi
Skleroterapide özel bir solüsyon hemoroid bölgesine uygulanır. Amaç damar yapısında küçülme oluşturarak hemoroid dokusunun kontrol altına alınmasına yardımcı olmaktır.
Lazerle Hemoroid Tedavisi
Lazer hemoroid tedavisi son yıllarda hastaların sık araştırdığı yöntemlerden biri haline geldi.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta lazerin her hemoroid vakasında otomatik olarak en uygun seçenek olmadığıdır. Hemoroidin evresi, dış komponentin bulunması, sarkmanın düzeyi ve hastanın beklentisi yöntemin uygunluğunu etkiler.
Bu nedenle yalnızca “ameliyatsız” veya “lazer” kelimesine odaklanmak yerine uzun vadeli tedavi planına bakmak gerekir.
Hangi Hemoroidlerde Ameliyat Gerekebilir?
İleri derecede sarkma bulunan, büyük dış komponentin eşlik ettiği veya diğer tedavilere rağmen devam eden semptomatik hemoroidlerde ameliyat gündeme gelebilir.
Hemoroidektomi, cerrahın problem oluşturan hemoroid dokusunu çıkardığı yöntemdir. Büyük dış hemoroidler ve diğer yöntemlere yeterli yanıt vermeyen prolabe iç hemoroidler cerrahi değerlendirmeye aday gruplar arasında yer alabilir.
Prof. Dr. Emre Sivrikoz’un kendi kliniğinde benimsediği yaklaşım da hemoroidin derecesine göre değişiyor. Sivrikoz; erken evrelerde girişimsel seçenekleri, üçüncü derece hemoroidlerde hasta seçimini ve ileri derece hastalıkta hemoroidektomi gibi cerrahi yöntemleri değerlendiriyor.
Bu yaklaşımın temelinde “ameliyat olmak” veya “ameliyattan kaçınmak” yerine hastanın gerçekten hangi tedaviye ihtiyaç duyduğunu belirlemek bulunuyor.
Makattan Her Kanama Hemoroid midir?
Hayır.
Hemoroidin en bilinen belirtilerinden biri dışkılama sırasında görülen parlak kırmızı kandır. Ancak rektal kanama yalnızca hemoroid nedeniyle ortaya çıkmaz.
Anal fissür, bağırsak iltihapları, polipler ve kolon-rektum kaynaklı başka hastalıklar da kanamaya neden olabilir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan kanamalarda kişinin kendi kendine “nasıl olsa basur” şeklinde tanı koyması uygun değildir.
Muayene sırasında gerek görülürse anoskopi gibi yöntemlerle anal kanal değerlendirilebilir. Hastanın yaşı, belirtileri ve risk faktörlerine göre daha ileri incelemeler de gündeme gelebilir.
Doğru Hemoroid Tedavisi Nasıl Seçilir?
Hemoroid tedavisini seçerken tek başına hastalığın derecesine bakmak yeterli değildir.
Hekim şu başlıkları birlikte değerlendirir:
Kanama: Ne sıklıkta ortaya çıkıyor ve ne kadar sürüyor?
Sarkma: Doku yalnızca dışkılama sırasında mı dışarı çıkıyor, kendiliğinden geri dönüyor mu?
Ağrı: Sürekli ağrı mı var, yoksa yakınma yalnızca tuvalet sırasında mı ortaya çıkıyor?
Dış hemoroid: İç hemoroide eşlik eden belirgin dış komponent bulunuyor mu?
Daha önceki tedaviler: Hasta daha önce ilaç, bant ligasyonu veya başka bir girişim geçirdi mi?
Günlük yaşam: Şikâyetler kişinin iş, sosyal yaşam ve tuvalet alışkanlıklarını ne kadar etkiliyor?
Bu değerlendirme tedavinin kişiselleştirilmesine yardımcı olur.
Kolorektal cerrahi ve kompleks proktoloji alanlarında çalışan Prof. Dr. Emre Sivrikoz, hastalarının tedavi sürecinde muayene, gerektiğinde tanısal inceleme, kişiye özel planlama ve kontrollü takip aşamalarını birlikte ele aldığını belirtiyor. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi’nde aldığı eğitimin ardından USC Keck School of Medicine ve Londra’daki St Mark’s Hospital’da kolorektal cerrahi alanında deneyim kazanan Sivrikoz’un klinik ilgi alanları arasında hemoroid, anal fistül ve anal fissür gibi proktolojik hastalıklar da bulunuyor.
Hemoroid Tedavisi Sonrası Tekrar Yaşanmaması İçin Ne Yapılabilir?
Tedaviden sonra bağırsak alışkanlıklarını eski haline bırakmamak önem taşır.
Özellikle kabızlık ve yoğun ıkınma devam ediyorsa kişinin tekrar benzer yakınmalar yaşama ihtimali artabilir. Bu nedenle tedavi sonrasında da lif tüketimine, sıvı alımına ve tuvalet alışkanlıklarına dikkat etmek gerekir.
Tedavi sonrası dönemde hekimin önerdiği kontrolleri sürdürmek de sürecin bir parçasıdır.
Hemoroid Şikâyetlerini Ertelemek Doğru mu?
Kısa süreli ve hafif şikâyetler bazı kişilerde kendiliğinden azalabilir. Ancak sürekli kanama, tekrarlayan şişlik, dışarı çıkan doku veya giderek artan rahatsızlık varsa değerlendirmeyi uzun süre ertelemek doğru değildir.
Özellikle şiddetli anal ağrı ve rektal kanamaya ateş, karın ağrısı veya ishal gibi belirtiler eşlik ediyorsa daha hızlı tıbbi değerlendirme gerekebilir.
Hemoroid tedavisinde önemli olan en yeni veya en çok reklamı yapılan yöntemi bulmak değildir. Asıl amaç hemoroidin tipini ve derecesini doğru belirlemek, benzer belirtiler oluşturan diğer hastalıkları ayırt etmek ve kişinin ihtiyaçlarına uygun tedavi planını oluşturmaktır.
