Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, yapay zekâ okuryazarlığından veri merkezi yatırımlarına, kamu hizmetlerinden yerli teknoloji üretimine kadar geniş bir dönüşüm programı sunuyor. Plan; “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” başlıkları altında toplam 16 eylemden oluşuyor. Eğitim, veri, altyapı, girişimcilik ve düzenleme adımlarının birlikte ilerlemesi hedefleniyor. Uygulama başarısı ise açıklanan hedeflerin ölçülebilir projelere dönüşmesine bağlı olacak.
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, ülkenin yapay zekâyı yalnızca kullanan değil, geliştiren ve yöneten ülkeler arasında yer alma hedefini ortaya koyuyor. Haziran 2026’da açıklanan plan, toplumsal farkındalık ile ileri teknoloji yatırımlarını aynı yol haritasında buluşturuyor. Kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler, girişimler ve vatandaşlar için farklı sorumluluklar tanımlayan yaklaşım; dijital dönüşümün geniş bir kesime yayılmasını amaçlıyor.
Yapay Zekâ Okuryazarlığı ve İnsan Kaynağı Hedefleri
Planın “Fark Et” ekseni, toplumun yapay zekâyı doğru anlamasına ve güvenli biçimde kullanmasına odaklanıyor. Bu kapsamda Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı’nın başlatılması ve 81 ilde eğitim atölyelerinin kurulması planlanıyor. İlk iki yıl içinde 5 milyon kişiye ulaşılması hedefleniyor.
Program yalnızca temel kullanıcı becerilerini artırmayı amaçlamıyor. Türkiye’nin teknik insan kaynağını güçlendirmek için 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirme hedefi de bulunuyor. İleri düzey uzmanlar model geliştirme, veri bilimi ve araştırma gibi teknik alanlarda çalışırken uygulama profesyonellerinin yapay zekâyı mevcut iş süreçlerine taşıması bekleniyor.
Bu hedefler eğitim kurumları açısından yeni programların, uygulamalı derslerin ve sektör iş birliklerinin önünü açabilir. İşletmeler ise çalışanlarının yapay zekâ araçlarını güvenli ve verimli kullanması için yeni eğitim modellerine ihtiyaç duyacak. Sayısal hedeflere ulaşmak kadar eğitimlerin niteliğini, erişilebilirliğini ve güncelliğini korumak da önem taşıyor.
Veri, Kamu Hizmetleri ve Sektörel Dönüşüm
Yapay zekâ sistemlerinin gelişmesi için erişilebilir, nitelikli ve güvenli veri gerekiyor. Eylem planı; sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret gibi alanlarda en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden kullanıma açılmasını hedefliyor. Araştırmacılar, girişimler ve kamu kurumları bu verilerden yeni çözümler geliştirmek için yararlanabilecek.
Verilerin açılması, kişisel veya hassas bilgilerin kontrolsüz biçimde paylaşılması anlamına gelmiyor. Veri mahremiyetini, kullanıcı haklarını ve hukuki öngörülebilirliği koruyan bir yönetişim çerçevesi planın önemli parçaları arasında yer alıyor. Açık veri yaklaşımının ekonomik değer üretmesi için veri setlerinin güncel, anlaşılır, standartlaştırılmış ve teknik olarak kullanılabilir olması gerekiyor.
“İstifade Et” ekseni, yapay zekânın kamu hizmetlerine ve üretim süreçlerine aktarılmasına odaklanıyor. Kamu yatırım programlarında yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması, kamu kurumlarının yerli çözümler için ilk kullanıcı ve referans müşteri rolü üstlenmesi planlanıyor. Sağlık, eğitim, tarım, enerji, güvenlik ve akıllı üretim gibi alanlarda daha fazla yapay zekâ uygulaması hedefleniyor.
KOBİ’lere yönelik yapay zekâ kuponları da dönüşümün yalnızca büyük şirketlerle sınırlı kalmamasını amaçlıyor. Bu destekler doğru kurgulandığında küçük işletmeler talep tahmini, kalite kontrolü, enerji yönetimi, müşteri hizmetleri ve üretim planlaması gibi alanlarda teknolojiye daha kolay erişebilir.
Altyapı, Yerli Modeller ve Girişimcilik Ekosistemi
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı 2026-2030, hesaplama altyapısını stratejik bir öncelik olarak ele alıyor. Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücünün 2030 yılına kadar en az 1 gigavata çıkarılması hedefleniyor. Veri merkezi, bulut bilişim ve yapay zekâ altyapıları için en az 10 milyar dolarlık kaynağın harekete geçirilmesi planlanıyor.
Gelişmiş yapay zekâ modelleri büyük işlem gücü, güvenli veri depolama ve kesintisiz enerji gerektiriyor. Bu nedenle veri merkezi yatırımlarının yalnızca kapasite üzerinden değil; enerji verimliliği, siber güvenlik, çevresel etki ve hizmet sürekliliği açısından da değerlendirilmesi gerekiyor.
“Üret” ekseni kapsamında yapay zekâ kampüsleri, büyüme bölgeleri, araştırma fonları ve girişim sermayesi mekanizmaları öne çıkıyor. Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu’nun akademik ve teknolojik çalışmaları desteklemesi, Yapay Zekâ Büyüme Fonu’nun ise girişimlerin kurulmasını ve ölçeklenmesini kolaylaştırması hedefleniyor. Türkçe büyük dil modeli çalışmaları da dijital egemenlik yaklaşımının parçası olarak konumlanıyor.
Bu adımlar yerli girişimlerin prototip geliştirme süresini kısaltabilir ve kamu ile özel sektörde referans kazanmasını kolaylaştırabilir. Kalıcı bir ekonomik etki için araştırma çıktılarının ticarileşmesi, girişimlerin uluslararası pazarlara açılması ve nitelikli çalışanların ülkede üretim yapabileceği koşulların güçlenmesi gerekiyor.
Güvenli Yapay Zekâ Yönetimi ve Beklenen Etkiler
Planın “Yönet” ekseni, teknolojik gelişme ile hukuki ve etik güvence arasında denge kurmayı amaçlıyor. Düzenleyici deney alanları, yeni yapay zekâ çözümlerinin kontrollü ortamlarda test edilmesine imkân verebilir. İnsan merkezli yaklaşım, veri güvenliği, şeffaflık, hesap verebilirlik ve risk düzeyine göre denetim bu alandaki temel başlıkları oluşturuyor.
İstanbul’un uluslararası yapay zekâ yatırımları ve girişimcilik açısından bir vitrin hâline gelmesi de planın hedefleri arasında bulunuyor. Uluslararası girişimcilere tek noktadan yönlendirme sunulması ve belirli işlemler için en fazla 30 iş günlük yol haritası oluşturulması öngörülüyor. Türkiye ayrıca OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda insan merkezli yapay zekâ standartlarına katkı sunmayı hedefliyor.
Planın beklenen etkileri yalnızca teknoloji sektöründe görülmeyecek. Üretkenlik artışı, yeni mesleklerin gelişmesi, kamu hizmetlerinin hızlanması ve veri temelli karar süreçlerinin yaygınlaşması ekonomik ve toplumsal yapıyı etkileyebilir. Buna karşılık mesleklerin dönüşümü, algoritmik ayrımcılık, yanlış bilgi, mahremiyet ve enerji tüketimi gibi riskler de dikkatli yönetim gerektiriyor.
Başarıyı açıklanan hedeflerden çok uygulama göstergeleri belirleyecek. Kaç kişinin eğitim aldığı kadar hangi becerileri kazandığı, kaç veri setinin açıldığı kadar ne ölçüde kullanıldığı ve ne kadar yatırım yapıldığı kadar kaç sürdürülebilir ürünün ortaya çıktığı önem taşıyor. Düzenli ilerleme raporları ve ölçülebilir performans göstergeleri, planın kamuoyu tarafından takip edilmesini kolaylaştıracaktır.
SSS – Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı Hangi Yılları Kapsıyor?
Plan, 2026 ile 2030 yılları arasındaki dönemi kapsıyor. İnsan kaynağı, veri, altyapı, üretim, kamu uygulamaları ve yapay zekâ yönetişimi için ortak bir yol haritası sunuyor.
Planın Dört Temel Ekseni Nedir?
Plan; “Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet” olmak üzere dört ana eksenden oluşuyor. Her eksende birbirini tamamlayan dört eylem bulunuyor.
Vatandaşlara Yapay Zekâ Eğitimi Verilecek Mi?
Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı kapsamında 81 ilde atölyeler kurulması ve iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa eğitim verilmesi hedefleniyor.
Eylem Planı İşletmeleri Nasıl Etkileyebilir?
KOBİ destekleri, açık kamu verileri, yapay zekâ kuponları, yeni fonlar ve kamu kurumlarının yerli çözümleri kullanması işletmelere yeni fırsatlar sunabilir. Etkinin büyüklüğü, destek mekanizmalarının erişilebilirliğine ve uygulama takvimine bağlı olacak.
